واکنش در برابر جرم به دو صورت مجازات و اقدامات تأمینی و تربیتی میباشد:
1- مجازات: مجازات مختص اشخاصی است که مسوولیت کیفری دارند. شاخصه اصلی مجازات، جنبه تنبیهی و سرزنشپذیر و دردآور بودن آن است. هدف از مجازات، اجرای عدالت است و بازدارندگی و جلوگیری از تکرار جرم را به دنبال دارد.
2- اقدامات تأمینی و تربیتی: علیالقاعده در برابر افرادی که مسوولیت کیفری ندارند، مثل مجانین (ماده 150 قانون مجازات اسلامی) و افراد زیر 18 سال (ماده 88 قانون مجازات اسلامی) کاربرد دارد.
ویژگیهای مجازات و اقدامات تأمینی و تربیتی بسیار متفاوت است؛ به طوری که مجازاتها قهری و قطعی، عام و غیر قابل تغییراند و سرعت در آنها مهم است اما اقدامات تأمینی و تربیتی جنبه قهری، سرزنشپذیری و تنبیه ندارند و به دنبال اصلاح و درمان میباشند.
ویژگی مشترک مجازات و اقدامات تأمینی و تربیتی، تابع اصل قانونی بودن (پیشبینی شدن در قانون) است.
معصومه افراسیابی